مردم بومی منطقه می‌گویند در زمان‌های خیلی دور که ایرانیان و تورانیان همیشه در نبرد باهم بودند، دره رودخانه “جزمان” مرز بین دو کشور بود و بسیاری از نبردهای این دو کشور داخل همین دره شکل می‌گرفت. گوردخمه سان رستم هم محلی برای استقرار نگهبانان مرزهای وطن در داخل این دره بود تا اگر تورانیان حمله کردند، گزارش آن را سریع برای سرداران و فرماندهان نظامی بفرستد.

هرچند که این‌ها همه افسانه‌ای بیش نیست، اما از دل این افسانه می‌توان این واقعیت را بیرون آورد که گوردخمه سان رستم قدمتی بسیار طولانی دارد، تا جایی که برایش افسانه می‌سازند. سادگی و بی آلایشی این اثر باستانی هم باعث شده تا باستان شناسان نتوانند بصورت دقیق بگویند که این اثر مربوط به کدام دوره از تاریخ است، هخامنشیان، سلوکیان، اشکانیان و یا ساسانیان؟

این اثر تاریخی برخلاف دیگر گوردخمه‌های باستانی در ارتفاع و در دل صخره‌ها نیست، بلکه کَنده شده در دل سنگی بزرگ و در کنار دره رودخانه جزمان در ۱۰ کیلومتری روستای محروم بوژان قرار گرفته است.

از این که بگذریم روستای محروم بوژان و مناطق جنوبی شهرستان کرمانشاه با وجود داشتن طبیعت بکر، جنگل‌های زیبای بلوط، رودخانه‌های خروشان و آثار تاریخی زیاد هیچگاه مسیری برای حضور گردشگران نبوده تا گذری هم به اثر منحصربفرد سان رستم داشته باشند، کم لطفی و بی‌رحمی اندک رهگذران هم تمام تن این اثر را مجروح و آن را به تابلوی تبلیغات و دفترچه یادگاری تبدیل کرده است.

قرارگیری این اثر روی جاده اصلی هم باعث شده تا هر زمانی که موعد انتخابات‌های مختلف می‌رسد، این اثر تاریخی بشود بنری برای تبلیغ کاندیداهایی که می‌خواهند به شورا یا به مجلس بروند.

درکنار وندالیسم‌هایی که هرروز این اثر را بیشتر و بیشتر رنگی می‌کنند، میراث فرهنگی استان هم آنگونه که باید طی سالهای گذشته مرهمی بر زخم‌های آن قرار نداده که در این رابطه معاون میراث فرهنگی استان توضیحاتی می‌دهد/ایسنا

آثار تاریخی زیاد و اعتبارات اندکی داریم