پرونده «برومند نجفی» محیط‌بان کرمانشاهی با وجود تمام تلاش فعالان اجتماعی، رسانه‌ها و دستگاه قضایی اما با پایان تلخ و دردناکی مختومه شد.

پرونده ناتمامی که مرداد ماه دو سال پیش در یک درگیری پای برومند نجفی را به یک قتل کشاند.

قتل جوان ۲۳ ساله ای که راننده پراید حامل گروهی از شکارچیان در منطقه شکار ممنوع بیستون بود.

حکم قصاص محیط بان کرمانشاهی در دیوان عالی کشور تایید و ابلاغ شد تا اینکه اردیبهشت ماه امسال درخواست اعاده دادرسی حکم صادره با موافقت رییس قوه قضاییه قرار گرفت.

بذر امید در دل برومند نجفی و دوستداران محیط زیست بار دیگر جوانه زد، اما حکم اعاده بازرسی و تغییر شرایط محیط بان کرمانشاهی موجب جریحه‌دار شدن بیشتر خانواده مقتول «یوسف فلاحی» شده بود که نتیجه آن پایان تلخ قصه زندگی محیط بان بی دفاع کرمانشاهی بود.

برومند نجفی محیط‌بان کرمانشاهی ظهر روز بیست و دوم مرداد در حالی که دستبند بر دست و زنجیر پای داشت، در مقابل دادگاه با ضربات گلوله در عرض چند ثانیه مظلومانه کشته شد.

برومند نجفی به عنوان عضوی از خانواده بزرگ محیط بانان کشور قربانی شد تا بار دیگر خلأ‌های قانونی و سیاست ‌های مبهم سازمان حفاظت محیط زیست را به همگان یادآوری کند.

قوانین حاکم بر محیط زیست از یک طرف محیط بان را ملزم به اجرای دستورالعمل های حفاظتی می کند و تفنگ به دستش می دهد. از طرف دیگر وقتی چنین وقایع ناگواری رخ می دهد، محیط بان بی حمایت می ماند و چاهی که در آن افتاده است.

موضوع تامین امنیت جانی مجرم در مقابل دادگاه و عملکرد ضعیف دستگاه قضا موضوع دیگری که جای بحث دارد. کشته شدن محیط بان کرمانشاهی در مقابل دادگاه بی تردید موضوعی نگران کننده است که وضعیت امنیت در محاکم قضایی را نیز زیر سئوال برده است. چه کسی پاسخگوی حفاظت از جان محیط بان کرمانشاهی است.

یکی از شاهدان عینی ماجرا در با بیان اینکه حوالی ظهر ۲۲ مرداد این اتفاق تلخ رخ داده است ، می گوید: در آن لحظات پر وحشت کسی در کوچه نبود جز چند نفر.

این فرد که حدود ۶۰ سال سن دارد، می افزاید: تمام ماجرا را از نزدیک دیدم. قاتل پس از شلیک گلوله به محیط بان سوار بر خودرو سمند شد. راننده خودرو سمند جوان بود.

وی که از بردن نام خود امتناع می ورزد، اضافه می کند: زمان جان دادن محیط بان روی سرش بودم. دست و پایش بسته بود. صورتش پر از خون بود.

وی درباره لحظه تیراندازی نیز می‌گوید:

خودرو زندان وسط کوچه بود. سرباز بدون سلاح زندانی (محیط بان) را آورد.

وی که از وجود افراد دیگری همراه قاتل اظهار بی خبری می کند، می گوید: خودرو حامل قاتل، سمند بدون شماره ای بود که راننده اش یک جوان بود.
این شاهد عینی می افزاید: خواستم شماره ماشین را بردارم اما خودرو بدون شماره بود.

وی ادامه می دهد: پیرمرد اسلحه به دست از سمند پیاده شد ولی راننده جوان پشت فرمان بود ، خودرو را کمی جلوتر آورد اما روشن بود.

پیرمرد اسلحه به دست به طرف زندانی و سرباز که فاصله چندانی با خودرو سمند نداشت، رفت. پیرمرد(قاتل) با قنداق تفنگ زد به سرباز و سرباز بی دفاع نقش بر زمین شد و از حال رفت.

وی بیان می کند: تبر دست پدر (محیط بان) بود.

او گویا از قبل می دانسته که خانواده مقتول قصد جان پسرشان را خواهند کرد. به همین خاطر تبری برای حفاظت از جان فرزندش (محیط بان) آماده کرده بود اما فرصت استفاده از آن را به دست نیاورد.

این شاهد عینی اضافه می کند: پیرمرد اسلحه به دست، اول سه گلوله به سمت سینه محیط بان انداخت و بعد همانطور که عقب عقب می آمد چندین گلوله دیگر نیز به سر و صورت محیط بان زد.

این فرد که ساکن کوچه شهید فریبرز کرمی خیابان گلسرخ است، ادامه می دهد: مردم ترسیده بودند. هیچ کس جلو‌ نمی آمد. محیط بان در حال جان دادن بود ، کلید را پس از به هوش آوردن سرباز از او گرفتیم. به ۱۱۵ زنگ زدیم .

او با انتقاد از نحوه حفاظت دستگاه قضایی از مجرم می گوید: محیط بان توسط دو سرباز جوان و بی تجربه که هیچ اسلحه نداشتند به اینجا منتقل داده شد که نتیجه آن این وضعیت شد.

وی تصریح می کند: اینجا محیط مسکونی است و وجود دادگاه اینجا برای ساکنان مشکلات زیادی ایجاد کرده است. هر روز افراد مجرم و خلافکار زیادی اینجا تجمع می کنند و ما و بچه هایمان جرات تردد زیاد در کوچه را نداریم . این کوچه بواسطه تردد افراد مجرم در این دادگاه امنیت ندارد. امیدواریم مسئولان کمک کنند این مجتمع قضایی منتقل شود .

وکیل برومند نجفی نیز با اشاره به روز برگزاری جلسه دادگاه ، می گوید: جلسه حدود دو الی ۳ ساعتی طول کشید. بعد از اتمام جلسه من و دیگر همکارانم به همراه موکل برومند نجفی از جلسه بیرون می آمدیم که قاضی وکلای پرونده را صدا زد تا بمانند.

«فاطمه لواسانی کیان» ادامه می دهد: وکلای دو طرف ماندیم و محیط بان برومند نجفی به همراه سرباز رفتند. سرباز پسر جوانی بود که حتی باتوم هم نداشت.دو دقیقه نگذشت که صدای مهیب گلوله به گوش رسید. از بالا بیرون را نگاه کردیم. سه تا چهار صدای تیراندازی پشت سر هم آمد.

وی می افزاید: همان لحظه متوجه شدیم که پدر مقتول این کار را کرده است چون بارها در جلسات و حتی اون روز هم تهدید کرده بود که عاقبت این کار را خواهد کرد اما ما حدی نگرفتیم و فکر نمی کردیم به این زودی قبل از آمدن حکم جدید دست به چنین عملی بزند.

ما طبقه دوم ساختمان بودیم . از پنجره به پایین نگاه کردیم. قاتل برومند نجفی اسلحه کلاش به دست در پیاده رو بود و همان موقع نیز ۷ ،۸ گلوله دیگر به طرف برومند نجفی انداخت.

لواسانی می گوید: من فقط تصویر تیراندازی آقای فلاحی را یادم است که عقب عقب می رفت و همزمان تیر هم می انداخت و در آن لحظات آنقدر شرایط به هم ریخته بود که من نه سرباز را دیدم و نه افتادن برومند نجفی روی زمین.

در آن لحظات به ما گفتن روی زمین بخوابیم و چون ممکن به طرف ما تیراندازی شود. آقای فلاحی در آن زمان لحظاتی مقابل دادگاه ایستاد و همه اعتقاد شان این بود که می خواسته به همراهان برومند نیز تیراندازی کند که بعدها شنیدیم که سوار یک ماشین شده و رفته…

وی ادامه می دهد: نه سربازی اونجا بود و نه از طرف زندان سربازی برای حفاظت فرستاده شده بود. تنها یک سرباز و یک راننده به همراه برومند نجفی آنجا بودند و دوتا سرباز نیز که در دژبانی دادگاه حضور داشتند که مقابل در موبایل ها را تحویل می گرفتند.

وکیل پرونده محیط بان کرمانشاهی می افزاید: برومند نجفی با بدترین شکل ممکن به با دست و پای بسته توسط پدر مقتول (یوسف فلاحی) به قتل رسید.

لواسانی تصریح می کند: اگر قرار است قانون از محیط بانان در برابر متجاوزین به حیات وحش حمایت نکند ، دیگر امیدی برای کار نمی ماند و محیط‌بان دیگر جرات دفاع از حیات وحش را ندارند.

وی با بیان اینکه جو بسیار بدی این روزها حاکم شده است، می افزاید: از یک طرف قانون نصف و نیمه اجازه استفاده از سلاح را به محیط بان می دهد و از طرف دیگر در صورت استفاده باید موارد زیادی پیش بینی شود که اتفاقی که برای برومند نجفی افتاد برای دیگر محیط بانان نیفتد.

وکیل محیط بان کرمانشاهی ادامه می دهد: اگر خلأ قانونی نبود بی شک در شرایط کنونی نبودیم.

ما تمام تلاش خود را برای رهایی از زندان و قصاص برومند نجفی انجام دادیم . قاضی در دادگاه اعاده دادرسی و حکم رای خود به صراحت اعلام کرده بود. قتل شبه عمد بود.

برای رسیدن به این حکم که حق برومند نجفی بود، خیلی تلاش کرده بودیم اما به بدترین شکل ممکن پرونده محیط بان کرمانشاهی بسته شد.

لواسانی کیان تصریح می کند: برومند تا قبل از اینکه حکم اعاده بازرسی بیاید خیلی خوشحال نبود اما پس تغییر حکم بسیار خوشحال بود چون قرار بود تقاضای تبدیل قرار بازداشت به قرار وثیقه دهیم تا او آزاد شود.

قاضی هم در جلسه اعاده دادرسی حدود نیم ساعتی با پدر مقتول برای متقاعد کردن و گذشتن از قصاص صحبت کرد.

قاضی می گفت که بعد بررسی اعاده دادرسی ممکن است روال پرونده تغییر پیدا کند اما پدر مقتول حاضر به رضایت نبود و در همین جلسه دادگاه چندین بار تاکید کرد که خود شخصاً حکم قصاص را اجرا می کند و حقش را می گیرد . پیش از این دادگاه نیز این تهدید را کرده بود اما فکرش را نمی کردیم که به این زودی دست به این اقدام جنایت‌بار بزند.

وکیل برومند نجفی تصریح می کند: تمام جلسه دادگاه برای صحبت کردن برای گرفتن رضایت از آقای فلاحی(پدر مقتول) رفت. عده ای این روزها نقد می کنند که سازمان محیط زیست هیچ کاری برای نجات برومند نجفی نکرد اما در واقع اینطور نبود.

وی ادامه می دهد: راههای زیادی برای گرفتن رضایت از خانواده مقتول را رفتیم. ریاست سازمان آقای « علی سلاجقه » برای گرفتن رضایت از پدر مقتول پیشقدم شد اما آقای فلاحی راه نداد.

بسیاری از بزرگان استان کرمانشاه برای گرفتن رضایت پیش رفتند اما این پدر مقتول اجازه ورود به هیچ کس را نمی داد. ما همه راه‌ها را برای نجات جان برومند نجفی رفتیم هم راه رضایت و هم از طریق قانون.

پدر مقتول از اعاده دادرسی بسیار ناراحت بود و کینه اش با توجه به فوت همسرش از این موضوع بیشتر هم شده بود.

با این حال هیچ کس فکرش را نمی کرد این پرونده به این شکل ختم شود و برومند نجفی در اوج مظلومیت تمام به شهادت رسید.

لواسانی درباره برگزاری اولین جلسه دادگاه برومند نجفی در دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان نیز این گونه توضیح می دهد و می گوید : یک شعبه از دادگاه کیفری در دادگاه ویژه اطفال و نوجوانان برگزار می شود. دو تا شعبه از آن در مجتمع اصلی دادگاه کرمانشاه است.

این مجتمع از لحاظ تعداد مامور و دیگر امکانات حفاظتی شبیه مجتمع اصلی دادگاه نیست.

وظیفه دادگستری است که با توجه به حساسیت پرونده حفاظت و امنیت افرا ی که در آنجا تردد می کنند، را تامین کند.

به نظر باید قبل از برگزاری جلسه دادگاه تقاضای نیروهای حفاظتی بیشتری می کردند. هیچ کس نبود جز آن دو سرباز که یکی راننده و دیگری همراه برومند بود.

وی ادامه می دهد: قبل از جلسه دادگاه اینکه از من و هم از خودرو سازمان پیاده شویم ، حدود ۱۵ تا بیست نفر از بستگان خانواده مقتول در مقابل دادگاه حضور داشتند. هنگام عبور از کنار آقای فلاحی سلام کردیم چون دفعات پیش معترض شده بودند که چرا سلام نمی کنید؟ همان جا شروع کرد به داد و بیداد و فحاشی که چرا به من سلام کردید؟!

هر بار بهانه ای می آورد.

همه همراهان قبلی آقای فلاحی در جلسه دادگاه آن روز حضور داشتند و ما آنها را می شناختیم اما بعد از جلسه موقعی که تیراندازی شد من دیگر آن افراد را ندیدم ولی مطمئنم انتهای کوچه منتظر بودند. اطمینان دارم از قبل نقشه این ماجرا را کشیده بودند. با تبر و اسلحه آمده بودند و برای مقابله با نیروهای های بیشتر نیز آماده بودند.

یک استاد دانشگاه در این باره می گوید: وقوع این حادثه و قتل برومند نجفی ناشی از نقص قانونی است. اگر قانون صراحت داشت بی تردید خون از دماغ کسی نمی ریخت. در حال حاضر به دلیل خلأ قانونی پای سه نفر و دو خانواده به قتل کشیده شده است. بنابر این اگر قانونگذار تیغه قانون را شفاف تر می کرد ، چنین حادثه دردناک و تلخی رخ نمی داد.

دکتر «علیرضا قاسمی »می افزاید: برای یک ماجرای ساده به دلیل ضعف قوانین تا به امروز دو نفر کشته شده است.

وی با بیان اینکه وقتی شفافیت و صراحت قانون در امور وجود نداشته باشد ، قانون زیر سئوال می رود، اضافه می کند: صراحت قوانین شکار و محیط زیست در کشورهای اروپایی به نحوی است که اگر یک نفر از خانواده ای برای شکار برود ، خود خانواده فرد، با وی مقابله می کند. چرا در ایران این طور نیست ؟ چون قوانین در کشور اروپایی صراحت دارد.

در کشور و استان ما قوانین را می شود دور زد و عده‌ای که در توان شان نیست، خود اقدام به اجرای قانون می کنند مانند قاتل محیط بان.

این جامعه شناس کرمانشاهی ادامه می دهد: محیط بان کرمانشاهی باید تحت حفاظت نیروهای امنیتی قرار می گرفت تا به این راحتی جانش را از دست نمی داد.

همچنین درباره حمایت از محیط بان نیز از سوی سازمان محیط زیست باید جدی تر صورت می گرفت. قانون باید در قبال نیرویی که به کار می گیرد و اسلحه دستش می دهد در چارچوب قانون حمایت کند که اگر چنین اتفاقاتی برایش پیش آمد دچار چنین مشکلات حل نشدنی نشود.

چطور یک کارگر وقتی در یک خانه به کار گرفته می شود ، در چارچوب بیمه تحت حمایت کارفرما قرار می گیرد اما پرسنل یک نهاد و ارگان شرایط این چنینی ندارد. از یک طرف انتظار داریم محیط بان با تمام وجود از محیط زیست‌ و حیات وحش حمایت کند و اسلحه دستش می دهیم اما وقتی چنین اشتباه غیر عمدی رخ می دهد ، قانون کنار می کشد و لنگ می زند.

به هر حال سازمان محیط زیست یک مجموعه قانونمند و دارای چارچوب است. وقتی مجوز استفاده از اسلحه می دهد فرقش با کسی از اسلحه غیرقانونی استفاده می کند، چیست؟!

از طرفی چطور در تصادف رانندگی یک نفر فوت شود، قتل شبه عمد محسوب می شود اما در قانون شکار و شکارچی و حفاظت از محیط زیست‌ چنین اتفاقی قانون صراحت ندارد و محیط بان به قتل عمد و قصاص محکوم می شود؟ درست است که محیط بان ممکن است تندروی در انجام وظیفه کرده باشد و در شرایطی نبوده که درست تصمیم گیری کند اما ناخواسته بوده و در کارش قصوری نداشته است.

این جرم باید براساس قوانین داخلی ، اعمال قانون شود نه اینکه فردی دست به اعمال فرا قانونی بزند و خودسر جان یک انسان را بگیرد.

وی کار رسانه ها را در روشنگری مسائل و مشکلات قابل تحسین می داند و می گوید: به لطف رسانه و فضای مجازی است که اخبار سانسور نمی شود. مردم در جریان ماوقع قرار می گیرند. رسانه مباحث را تحلیل می کند و از موضوعات خشونت ساز و خشونت بار در جامعه تحلیل می کند . رسانه نمی تواند نسبت به طرح چنین موضوعاتی بی تفاوت عمل کند.

فرحناز چراغی-خبرنگار طلوع کرمانشاه