هر سال فصل بهار و پاییز اوج روزهای غبارآلود کرمانشاه است، دو فصلی که با شروع آنها نفوذ گرد و غبار و طوفانهای ریزگرد از نوار مرزی به کرمانشاه آغاز میشود و اگرچه بیشتر شهرستانهای مرزی از جمله قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلانغرب را درگیر میکند اما ادامه آن خیلی روزها به کرمانشاه نیز میرسد.
هنوز یک ماه از سال نگذشته که هوای شهر کرمانشاه تاکنون دو روز خارج از استاندارد و در وضعیت هشدار قرار گرفته و حالا یک بار دیگر هواشناسی استان هشدار سطح نارنجی صادر کرده که بخشی از آن درباره احتمال نفوذ گرد و غبار به جو استان است.
گرد و غباری که از امروز تا فردا ادامه خواهد داشت و نه تنها شهرهای مرزی بلکه احتمالا کرمانشاه را نیز درگیر خواهد کرد.
ریزگردها و خطری که برای سلامتی افراد دارد چندین سال است که کرمانشاه را تحت تاثیر قرار داده و اگرچه وضعیت نسبت به برخی سالهای گذشته خصوصا در دهه ۹۰ بهتر شده اما تنها با گذشته کمتر از یک ماه از سال جدید، بر اساس اعلام محیط زیست هوای شهر کرمانشاه دو روز تا کنون در وضعیت «هشدار» قرار گرفته و تعداد دیگری از شهرستانهای استان نیز وضعیت مشابهی داشتند.
*بر اساس آمارهای محیط زیست استان، در سال گذشته نیز در شهر کرمانشاه ۱۸ روز هوای غیراستاندارد را شاهد بودیم که همه این ۱۸ روز وضعیت هشدار بوده است.
کنگاور نیز احتمالا به جهت آنکه آلودگی مناطق مرکزی کشور به آن سرایت میکند بیشترین تعداد روزهای با هوای غیراستاندارد را در استان کرمانشاه با ۴۸ روز در سال گذشته داشته است.
البته نباید فراموش کرد آمار محیط زیست مربوط به روزهای است که میانگین ۲۴ ساعت غلظت ذرات معلق در هوا خارج از استاندارد باشد و اینکه گاهی چندین ساعت در روز شاهد نفوذ ریزگردها هستیم ملاک قرار ندارد، پس اگر بخواهیم روزهایی که واقعا هوا حتی برای هشت یا ۱۲ ساعت نیز غیراستاندارد بوده را محاسبه کنیم حتما بسیار بیشتر از این اعداد است.
اگرچه تمام آلودگی هوای شهرهای استان از جمله کرمانشاه به ریزگردها بر نمیگردد و در فصل سر روزهایی را داریم که به دلیل وارونگی و آلودگی صنایع هوا غیراستاندارد میشود، اما قطعا ریزگردها سهم بیشتری را در کاهش کیفیت هوای کرمانشاه دارد.
ذرات آلایندهای که هیچگاه تا کنون فکری به حال مدیریت آنها نشده و حتما چندین سال و یا حتی چند دهه بعد تبعات قطعی آن مشخص خواهد شد.
مدیریت ریزگردها با توجه به منشا برون مرزی که دارد و عمدتا از سمت عراق و گاهی عربستان میآید نیازمند اقدامات بینالمللی چند جانبه است که متاسفانه فعلا در دستور کار هیچکدام از کشورها نیست.
اما میتوان با برخی راهکارها از جمله ایجاد کمربندهای سبز، حداقل جلوی نفوذ آن را تا قلب استان گرفت و از شدت آن در مبادی مرزها کاست.
به گفته یک صاحب نظر عرصه محیط زیست، معبر اصلی ورود ریزگردها از رمزهای قصرشیرین و یا گیلانغرب است که احداث کمربند سبز و کاشت گیاهان مقاوم و با نیاز آبی کم در این نقاط تاثیر بسزایی در کاهش غلظت گرد و غبار ورودی به استان خواهد داشت، اگرچه به طور کامل پیشگیری نخواهد کرد.
سهراب پاشازاده در گفت و گو با طلوع کرمانشاه با بیان اینکه در نواحی مرزی اراضی داریم که امکان کاشت درخت در آن وجود دارد، افزود: البته کرمانشاه با عراق ۳۷۰ کیلومتر مرز مشترک دارد که کاشت درخت در این محدوده امکان پذیر نیست اما میتوان در نقاطی که در مبادی ورودی شهرستانهای مرزی قرار دارد از جمله رد قصرشیرین و گیلانغرب چنین اقداماتی را انجام داد.
وی اظهار داشت: هیچ راهکاری به جز مهار کانونهای اصلی ریزگرد در بیابانهای عراق منجر به کاهش صد درصدی گرد و غبار نخواهد داشت، اما کاشت درخت در نقاط مهم و حیاتی و ایجاد یک کمربند سبز شاید بتواند تا حدودی جلوی ورود گرد و غبار را بگیرد. البته که این طرح نیز در بلندمدت جواب نخواهد و حداقل ۱۰ سال طول میکشد تا به نتایج دلخواه برسد.
این فعال محیط زیست معتقد است مقابله با ریزگردها در کوتاه مدت هیچ راهکار قطعی که به تنهایی از عهده یک دستگاه و یا کشور و استان ما بر بیاید ندارد.
پاشازاده با بیان اینکه فقط باید در چنین شرایطی به سمت کاهش سایر آلایندهها برویم که مزید علت نشوند، برای نمونه آلایندگی حاصل از خودروهای فرسوده، مازوت سوزی صنایع و ….
او با اشاره به اینکه ممکن است در سنوات آتی شرایط آلودگیها بدتر شود، خاطرنشان کرد: باید از همین حالا برای صنایعی که قرار است تازه احداث شوند مقررات زیست محیطی با جدیت بیشتری دنبال شود. به علاوه استانداردهای سختگیرانهتری برای آلودگی ناشی از خودروها نیز داشته باشیم.
*مریم جلالوند دانشجوی دکترای بهداشت محیط نیز در گفت و گو با طلوع کرمانشاه از تبعات هجوم ریزگردها یاد کرد و گفت: این پیامدها کوتاه مدت و بلندمدت است، برخی در زمان کوتاه خود را نشان میدهد مانند عوارض تنفسی، قلبی و عروقی. اما برخی عوارض مانند اختلالات ژنتیکی، ناباروری، سرطانها و … خود را دیرتر نشان میدهد.
وی خاطرنشان کرد: ریزگردها افرادی که بدن ضعیفتری دارند مانند کودکان، سالمندان و زنان باردار و همچنین افراد دارای بیماریهای خاص را بیشتر تحت تاثیر قرار میدهد و این گروههای باید در روزهای غبارآلود بیشتر مراقبت کنند.
این کارشناس بهداشت محیط عنوان کرد: ریزگردها علاوه بر سلامت افراد، بر تنوع زیستی و پوشش گیاهی نیز بی تاثیر نیست.
جلالوند معتقد است برای استانهایی مانند کرمانشاه و برخی استانهای دیگر مرزی که به صورت مستقیم تحت تاثیر ریزگردها هستند باید یارانههای بهداشتی مرتبط با شرایط روزهای غبارآلود از جمله توزیع ماسک رایگان بین رانندگان و کسانیکه در محیط بیرون کار میکنند مانند اصناف، دانش آموزان و دانشجویان و … در نظر گرفته شود.
دیدگاه