کشتار غیرمجاز دام و عرضه گوشت خارج از چرخه نظارت بهداشتی، همچنان یکی از چالش‌های سلامت عمومی در کرمانشاه است؛ معضلی که به گفته دکتر رامین سمیعیان، مدیرکل دامپزشکی استان، با وجود جمع‌آوری تجهیزات برخی متخلفان و تشکیل پرونده قضایی، در مواردی دوباره تکرار شده است. سمیعیان در گفت‌وگوی اختصاصی با طلوع کرمانشاه، با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مسئول، مدیریت شهری و مراجع قضایی، تصریح کرد که گوشت حاصل از کشتار غیرمجاز از تضمین‌های بهداشتی مشابه گوشت کشتارشده در مراکز مجاز برخوردار نیست.
سلامت گوشت از کشتارگاه تا سفره خانواده، موضوعی فراتر از کیفیت یک کالای مصرفی است؛ مسئله‌ای که مستقیماً با بهداشت عمومی و اطمینان شهروندان از غذایی که مصرف می‌کنند، ارتباط دارد. در این میان، عرضه گوشت خارج از چرخه نظارت بهداشتی، به‌ویژه هنگامی که کشتار دام در معابر یا خارج از مراکز مجاز انجام می‌شود، این پرسش را مطرح می‌کند که مسئولیت جلوگیری از تکرار چنین تخلفاتی بر عهده کدام دستگاه‌هاست و برخوردهای انجام‌شده تا چه اندازه توانسته است مانع ادامه فعالیت متخلفان شود؟
دکتر رامین سمیعیان، مدیرکل دامپزشکی استان کرمانشاه، در گفت‌وگوی اختصاصی با پایگاه خبری طلوع کرمانشاه که در فضایی دوستانه و با حضور وی در دفتر این رسانه انجام شد، ضمن تشریح وظایف دامپزشکی در نظارت بر سلامت گوشت و فرآورده‌های خام دامی، به چالش‌های مقابله با کشتار غیرمجاز دام، نحوه رسیدگی به تخلفات و ضرورت هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول پرداخت. آمادگی برای مقابله با بیماری‌های دامی، نظارت بر مراکز عرضه گوشت و مرغ و راه‌های گزارش تخلفات از دیگر محورهای این گفت‌وگو بود.
گوشت بی‌مُهر؛ حلقه‌ای خارج از نظارت بهداشتی
مدیرکل دامپزشکی استان کرمانشاه با تأکید بر اهمیت نظارت بهداشتی بر گوشت مصرفی مردم، توضیح داد که در کشتارگاه‌های مجاز، دام پیش از کشتار معاینه می‌شود و لاشه و اندام‌های آن نیز پس از کشتار مورد بازرسی بهداشتی قرار می‌گیرند. در این فرآیند، بخش‌های مشکوک یا غیرقابل مصرف بر اساس ضوابط و نظر کارشناسی ضبط می‌شوند.
این مراحل نظارتی، امکان بررسی وضعیت دام و تشخیص بخش‌های غیرقابل مصرف را فراهم می‌کند؛ اما در کشتار غیرمجاز، نمی‌توان از انجام تضمین‌شده این بررسی‌ها اطمینان داشت. به همین دلیل، خرید گوشت از مراکز مجاز و دارای شرایط بهداشتی، یکی از راه‌های مهم کاهش خطر برای مصرف‌کنندگان است.
سمیعیان همچنین بر اهمیت شرایط نگهداری گوشت و مرغ تأکید کرد و گفت که رعایت‌نشدن زنجیره سرد می‌تواند حتی پیش از پایان تاریخ مصرف درج‌شده روی محصول، موجب افت کیفیت یا فساد آن شود. بنابراین، سلامت فرآورده‌های خام دامی تنها به مرحله کشتار محدود نیست و حمل‌ونقل، نگهداری و عرضه نیز در این زمینه اهمیت دارند.
چرا کشتار غیرمجاز دوباره تکرار می‌شود؟
بخش مهم گفت‌وگو با مدیرکل دامپزشکی استان به تداوم فعالیت برخی متخلفان در حوزه کشتار غیرمجاز دام اختصاص داشت؛ موضوعی که از منظر بهداشت عمومی و نظارت بر عرضه گوشت اهمیت ویژه‌ای دارد.
سمیعیان با اشاره به اقدامات انجام‌شده علیه برخی متخلفان اظهار کرد که در مواردی تجهیزات مورد استفاده برای کشتار غیرمجاز جمع‌آوری شده و پرونده قضایی نیز تشکیل شده است؛ با این حال، فعالیت برخی افراد پس از این اقدامات دوباره از سر گرفته شده است.
به گفته وی، این وضعیت نشان می‌دهد که برخوردهای مقطعی به‌تنهایی برای حل ریشه‌ای مشکل کافی نیست و مقابله مؤثر با این پدیده، همکاری و اجرای مسئولیت‌های قانونی از سوی همه دستگاه‌های مرتبط را می‌طلبد.
مدیرکل دامپزشکی استان توضیح داد که بخشی از مسئله به عرضه دام زنده در معابر و فضاهای عمومی مربوط می‌شود؛ وضعیتی که مدیریت شهری و برخورد با سد معبر را نیز درگیر می‌کند. هنگامی که استقرار دام در فضای عمومی زمینه کشتار غیرمجاز را فراهم می‌کند، رسیدگی مؤثر به موضوع نیازمند هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری و مراجع قضایی است.
از این منظر، مسئله فقط شناسایی یک محل یا جمع‌آوری تجهیزات نیست؛ بلکه جلوگیری از تکرار تخلف پس از برخورد اولیه نیز اهمیت دارد. پیگیری پرونده‌ها، اجرای هماهنگ مقررات و استمرار نظارت می‌تواند در کاهش زمینه‌های تکرار این فعالیت‌ها نقش داشته باشد.
گوشت ارزان‌تر، اما با چه میزان اطمینان از سلامت؟
گاهی کشتار غیرمجاز با عنوان عرضه گوشت تازه یا ارزان‌تر توجیه می‌شود؛ اما تازگی ظاهری یا قیمت پایین‌تر، به‌تنهایی معیار قابل اتکایی برای تشخیص سلامت گوشت نیست.
گوشت حاصل از کشتار خارج از چرخه رسمی، ممکن است بدون طی‌شدن مراحل تضمین‌شده معاینه دام پیش از کشتار و بازرسی لاشه پس از آن عرضه شود. در چنین شرایطی، مصرف‌کننده امکان برخورداری از همان سطح اطمینان بهداشتی گوشت عرضه‌شده از مسیر قانونی را ندارد.
در این میان، آگاهی عمومی و اصلاح برخی عادت‌های رایج نیز اهمیت دارد. سمیعیان با اشاره به ذبح دام در مناسبت‌ها یا هنگام پذیرایی از مهمانان، بر ضرورت توجه به الزامات بهداشت عمومی و پرهیز از کشتار در معابر و فضاهای فاقد شرایط مجاز تأکید کرد.
با این حال، فرهنگ‌سازی به‌تنهایی کافی نیست و باید در کنار آن، نظارت میدانی، رسیدگی به تخلفات و همکاری دستگاه‌های مسئول نیز دنبال شود.
مردم تخلفات بهداشتی گوشت و مرغ را کجا گزارش کنند؟
مدیرکل دامپزشکی استان کرمانشاه با اشاره به مسئولیت این مجموعه در نظارت بر مراکز عرضه فرآورده‌های خام دامی، از شهروندان خواست موارد مشکوک را گزارش کنند تا بررسی‌های لازم انجام شود.
به گفته سمیعیان، شهروندانی که از مراکز مجاز گوشت یا مرغ خریداری می‌کنند و با محصولی مشکوک از نظر کیفیت یا شرایط نگهداری مواجه می‌شوند، می‌توانند موضوع را از طریق سامانه تلفنی ۱۵۱۲ یا ادارات دامپزشکی شهرستان‌ها اطلاع دهند.
وی همچنین بر چند نکته مهم هنگام خرید تأکید کرد:
-
گوشت و مرغ را از مراکز مجاز و تحت نظارت تهیه کنید.
-
به مشخصات بهداشتی، تاریخ تولید و انقضا و شرایط نگهداری محصول توجه داشته باشید.
-
گوشت چرخ‌کرده را بخواهید در حضور خودتان چرخ کنند.
-
از خرید مرغ قطعه‌شده فاقد شرایط و مجوزهای لازم خودداری کنید.
-
هرگونه تخلف یا محصول مشکوک را برای بررسی به دامپزشکی گزارش دهید.
سمیعیان با اشاره به محدودیت نیروی انسانی در برابر گستردگی جغرافیایی استان و تعدد مراکز عرضه، مشارکت شهروندان را عاملی مؤثر در شناسایی سریع‌تر موارد مشکوک دانست.
آمادگی دامپزشکی برای مقابله با آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان
مدیرکل دامپزشکی استان کرمانشاه در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به فصل مهاجرت پرندگان، بر اهمیت آمادگی برای مقابله با بیماری آنفلوانزای فوق‌حاد پرندگان تأکید کرد.
به گفته وی، پرندگان مهاجر از عوامل مهم جابه‌جایی ویروس آنفلوانزای پرندگان هستند و به همین دلیل، اقدامات آمادگی از اوایل شهریورماه در دستور کار دامپزشکی استان قرار می‌گیرد. آماده‌سازی تجهیزات مورد نیاز برای معدوم‌سازی بهداشتی و ضدعفونی و فراهم‌کردن امکان واکنش سریع در صورت مشاهده تلفات غیرعادی طیور، از جمله این اقدامات است.
سمیعیان توضیح داد که در صورت دریافت گزارش تلفات مشکوک، کارشناسان برای بررسی و نمونه‌برداری اعزام می‌شوند. همچنین در صورت رسیدن نمونه به آزمایشگاه اداره کل، امکان آماده‌شدن نتیجه آزمایش در مدت کوتاه، حتی حدود شش ساعت، وجود دارد.
وی افزود که در صورت تأیید بیماری، اقدامات کنترلی مطابق دستورالعمل‌های سازمان دامپزشکی اجرا خواهد شد و بررسی وضعیت منطقه برای ارزیابی احتمال گسترش بیماری ادامه می‌یابد.
پیشگیری از بیماری‌های دامی؛ حفاظت از سرمایه دامداران
سمیعیان واکسیناسیون و مراقبت‌های مستمر را از مهم‌ترین ابزارهای پیشگیری از بیماری‌های دامی دانست و گفت که مناطق دارای سابقه بروز بیماری، مناطق عشایری و روستاهای دارای جمعیت دامی بیشتر، در اولویت برنامه‌های واکسیناسیون قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به خسارت‌های اقتصادی ناشی از بیماری‌های واگیر افزود که همکاری دامداران، رعایت توصیه‌های بهداشتی و گزارش سریع موارد مشکوک، در کنار واکسیناسیون، برای کنترل بیماری‌ها ضروری است.
مدیرکل دامپزشکی استان همچنین با اشاره به نقش بخش خصوصی در ارائه خدمات درمانی دامپزشکی، بر ضرورت اطلاع‌رسانی موارد مشکوک به بیماری‌های واگیر به شبکه دامپزشکی تأکید کرد.
وی درباره جبران خسارت دام‌های تلف‌شده نیز توضیح داد که حمایت‌های بیمه‌ای بر اساس شرایط و ضوابط بیمه‌نامه انجام می‌شود و آگاهی دامداران از مفاد بیمه و استفاده از پوشش‌های متناسب با نوع فعالیتشان اهمیت دارد.
مطالبه اصلی؛ جلوگیری از تکرار تخلف
آنچه از گفت‌وگو با مدیرکل دامپزشکی استان کرمانشاه برمی‌آید، این است که مقابله با کشتار غیرمجاز دام، علاوه بر نظارت تخصصی دامپزشکی، به همکاری مؤثر دستگاه‌های مسئول در حوزه مدیریت شهری، کنترل تخلفات و پیگیری قضایی نیاز دارد.
وقتی به گفته مدیرکل دامپزشکی، با وجود جمع‌آوری تجهیزات و تشکیل پرونده قضایی، فعالیت برخی متخلفان در مواردی دوباره از سر گرفته می‌شود، ضرورت بررسی موانع بازدارندگی و روشن‌شدن مسئولیت هر دستگاه بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند.
برای شهروندان، موضوع اصلی روشن است: گوشتی که برای تأمین غذای خانواده خریداری می‌شود، باید تا حد امکان از مسیر قانونی و تحت نظارت بهداشتی به دست مصرف‌کننده برسد. تحقق این هدف، هم به انتخاب آگاهانه مردم و گزارش تخلفات وابسته است و هم به نظارت مستمر و اقدام هماهنگ دستگاه‌های مسئول.
پیام این گفت‌وگوی اختصاصی برای کرمانشاه روشن است: مقابله با کشتار غیرمجاز زمانی به نتیجه پایدار می‌رسد که برخورد با تخلف، به جلوگیری از تکرار آن منجر شود و سلامت عمومی در تمام مراحل تأمین و عرضه گوشت مورد توجه قرار گیرد.
دیدگاه