راننده مقصر باشد؛ سهم آبفا چه می‌شود؟
دادستان کرمانشاه از بازداشت دو نفر و بررسی ابعاد مختلف حادثه، از جمله قصور احتمالی پیمانکاران و ناظران، خبر داده است. رئیس سازمان آتش‌نشانی نیز در گفت‌وگو با طلوع بر ضرورت استعلام از دستگاه‌های خدمات‌رسان پیش از حفاری تأکید کرده است. از سوی دیگر، بنا بر اظهارات شهردار منطقه سه که به تحریریه رسیده، برای این عملیات مجوزی از شهرداری منطقه دریافت نشده و اطلاعی نیز به این منطقه داده نشده است.
حالا پرسش روشن است: اگر راننده ماشین‌آلات بی‌احتیاطی کرده، پیمانکار چه کرده است؟ اگر پیمانکار کوتاهی کرده، ناظر پروژه کجا بوده؟ اگر نقشه و استعلام وجود داشته، چرا خط گاز آسیب دیده است؟ و اگر مجوزهای لازم اخذ نشده، عملیات حفاری چگونه پیش رفته است؟
نمی‌شود تمام ماجرا را به دو راننده و چند عامل اجرایی محدود کرد و از کنار نقش دستگاه متولی پروژه گذشت. وقتی پروژه به آبفا مربوط است، عملکرد این شرکت در انتخاب و کنترل پیمانکار، رعایت الزامات ایمنی و نظارت بر عملیات باید با دقت بررسی شود. سپردن کار به پیمانکار، مجوز شانه خالی کردن از مسئولیت‌های قانونی و مدیریتی نیست.
تا این لحظه، نتیجه نهایی بررسی قضایی درباره سهم هر طرف اعلام نشده است؛ اما همین واقعیت، ضرورت روشن‌شدن نقش آبفا را بیشتر می‌کند، نه کمتر.
مدیر برتر، پاسخ‌گویی کجای کارنامه شماست؟
تقدیرنامه‌ها برای روزهای خوب است، مسئولیت برای روزهای فاجعه!
مدیر برتر بودن فقط به کارنامه افتتاح پروژه‌ها، گزارش عملکرد و تقدیرنامه‌ها نیست. مدیریت واقعی آنجایی سنجیده می‌شود که یک پروژه به فاجعه ختم شده و مردم منتظرند بدانند چه اتفاقی افتاده، چه کسی مسئول بوده و چه تضمینی وجود دارد که این اتفاق تکرار نشود.
بر اساس اطلاعات در اختیار طلوع کرمانشاه، در روزهای پس از این حادثه توضیح عمومی روشنی از سوی مدیرعامل آبفا درباره مسئولیت این شرکت منتشر نشده است. نه توضیحی که ابهام‌های اصلی را روشن کند و نه موضعی مسئولانه که نشان دهد رنج خانواده‌های داغدار و آسیب‌دیدگان جدی گرفته شده است.
چهار انسان جان باخته‌اند؛ در چنین شرایطی، سکوت مدیریتی را نمی‌توان با روابط عمومی ضعیف یا انتظار برای پایان بررسی‌ها توجیه کرد. مدیرعامل لازم نیست پیش از اعلام نظر کارشناسان، درباره تقصیر اشخاص حکم صادر کند؛ اما می‌تواند و باید درباره مسئولیت سازمانی، نظارت بر پروژه و اقدامات فوری برای جلوگیری از تکرار حادثه موضع بگیرد.
در بسیاری از نظام‌های مدیریتی، پس از حوادث مرگبار، استعفای مسئولان حتی پیش از تعیین مسئولیت کیفری، به‌عنوان پذیرش مسئولیت مدیریتی و ابراز همدردی با آسیب‌دیدگان مطرح می‌شود. استعفا به‌خودی‌خود اثبات‌کننده تقصیر نیست؛ همان‌طور که ماندن در سمت نیز نباید به معنای مصونیت از پرسش‌گری تلقی شود. در جعفرآباد هم دست‌کم باید این پرسش جدی مطرح باشد: آیا مدیریت آبفا مسئولیت مدیریتی خود را می‌پذیرد یا قرار است همه‌چیز به نتیجه پرونده چند عامل اجرایی موکول شود؟
رسانه کنار مردم می‌ایستد، نه پشت میز مدیران
این همه رسانه در کشور وجود دارد تا در کنار دستگاه‌های اجرایی باشد؛ خدمات مؤثر مدیران، پروژه‌های مفید و اقدامات مثبت را ببیند و به اطلاع مردم برساند. طلوع کرمانشاه نیز کارهای خوب و عملکردهای قابل دفاع مسئولان را بازتاب داده و می‌دهد. اما رسالت اصلی رسانه زمانی آشکار می‌شود که حقوق مردم در معرض تضییع قرار گرفته، پاسخ روشنی داده نمی‌شود یا دستگاهی از مسئولیت خود فاصله می‌گیرد.
رسانه قرار نیست دشمن آبفا باشد؛ اما قرار هم نیست برای حفظ رابطه با مدیران، از کنار مرگ چهار شهروند بگذرد. اگر رسانه در برابر چنین فاجعه‌ای سکوت کند، پس چه زمانی باید از حقوق مردم دفاع کند؟
ما از مدیران انتظار نداریم در هر انتقادی موضع دفاعی بگیرند؛ انتظار داریم میان نقد رسانه‌ای و دشمنی تفاوت بگذارند. رسانه‌ای که کار خوب را منعکس می‌کند، حق دارد درباره عملکردی که به فاجعه انجامیده نیز سؤال کند. این نه تخریب است و نه بی‌انصافی؛ بخشی از مسئولیت اجتماعی رسانه است.
دادستان پیگیر است؛ دستگاه اجرایی چه می‌کند؟
در میان اخبار منتشرشده از این حادثه، ورود دادستانی و پیگیری قضایی پرونده، نشانه‌ای از جدی گرفته‌شدن حقوق عامه است. دادستان کرمانشاه از بازداشت دو نفر و بررسی ابعاد مختلف قصور احتمالی خبر داده و تأکید کرده است که مسئولیت‌ها به عوامل اجرایی محدود نخواهد ماند.
اکنون انتظار می‌رود این پیگیری با بررسی تمام حلقه‌های مسئولیت ادامه پیدا کند؛ از پیمانکار و عوامل اجرایی تا ناظران و مسئولان مرتبط با پروژه. در عین حال، دستگاه‌های اجرایی نیز نباید منتظر نتیجه نهایی پرونده بمانند تا تازه درباره مسئولیت سازمانی و پیشگیری از حوادث مشابه تصمیم بگیرند.
دولت و حاکمیت در این روزها باید کنار مردم، خانواده‌های داغدار و آسیب‌دیدگان باشند؛ نه اینکه اجازه دهند خلأ پاسخ‌گویی، احساس رهاشدگی را در میان شهروندان تقویت کند. استاندار کرمانشاه نیز باید پیگیری این حادثه را به مطالبه‌ای روشن از دستگاه‌های مسئول تبدیل کند و اطمینان یابد که بررسی‌ها به چند بازداشت محدود نمی‌شود.
جعفرآباد نباید به پرونده‌ای فراموش‌شده تبدیل شود
چهار جان از دست رفته‌اند؛ خانواده‌هایی داغدارند و شهروندانی با خسارت مالی و آسیب روحی روبه‌رو شده‌اند. این پرونده با چند خبر درباره بازداشت‌ها بسته نمی‌شود و با گذشت چند روز نیز نباید از اولویت افکار عمومی خارج شود.
مطالبه روشن است: نقش آبفا در اجرای پروژه، نظارت بر پیمانکار، رعایت الزامات ایمنی و سازوکار استعلام‌ها باید دقیق بررسی شود. اگر قصور مدیریتی یا نظارتی اثبات شد، مسئولیت باید متناسب با سهم هر فرد و دستگاه تعیین شود. خسارت آسیب‌دیدگان نیز نباید در میان مکاتبات و پاس‌کاری اداری بلاتکلیف بماند.
آبفا نمی‌تواند پروژه‌ای را برای خدمت به مردم اجرا کند، اما وقتی همان پروژه به فاجعه می‌رسد، در برابر مردم سکوت کند.
چهار شهروند دیگر به خانه‌هایشان بازنمی‌گردند. هیچ توضیحی این فقدان را جبران نمی‌کند؛ اما پاسخ‌گویی، پذیرش مسئولیت و جلوگیری از تکرار حادثه، حداقل انتظاری است که مردم دارند.
طلوع کرمانشاه این مطالبه را روشن بیان می‌کند: آقای مدیرعامل، مسئله فقط این نیست که چه کسی حفاری کرده؛ مسئله این است که زنجیره ایمنی و نظارت چگونه شکست خورده و سهم آبفا در این فاجعه چیست. سکوت، پاسخ این سؤال نیست.
طلوع کرمانشاه | گزارش انتقادی اجتماعی(پریا امیری پریان)
دیدگاه