آماری که روز گذشته در کارگاه ملی «تقویت مدیریت حریق در مناطق تحت حفاظت» اعلام شد، بیش از آنکه یک عدد ساده باشد، یک زنگ خطر جدی برای کرمانشاه است؛ زنگ خطری که نباید در میان انبوه اخبار روزمره گم شود.
مدیرکل دفتر زیستگاهها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد که کرمانشاه با بیش از هشت هزار هکتار عرصه سوخته در مناطق تحت حفاظت، رتبه نخست کشور را در خسارت ناشی از آتشسوزی به خود اختصاص داده است. نگرانکنندهتر اینکه منطقه حفاظتشده بیستون نیز با حدود پنج هزار و ۸۰۰ هکتار حریق، در صدر مناطق آسیبدیده کشور قرار گرفته است.
این آمار یک سؤال اساسی را پیش روی مسئولان و افکار عمومی استان قرار میدهد؛ چرا کرمانشاه باید رکورددار حریق در مناطق حفاظتشده کشور باشد؟
واقعیت این است که بخشی از پاسخ را باید در شرایط اقلیمی جستوجو کرد. افزایش دما، کاهش بارندگیهای مؤثر، خشک شدن پوششهای گیاهی و تغییرات اقلیمی، خطر آتشسوزی را در سراسر کشور افزایش داده است. اما اگر تنها اقلیم مقصر بود، کرمانشاه نباید در صدر جدول قرار میگرفت.
آنچه کرمانشاه را به رکورددار حریق تبدیل کرده، مجموعهای از عوامل انسانی، مدیریتی و زیرساختی است.
هنوز بخش قابل توجهی از آتشسوزیهای مراتع و مناطق طبیعی استان ناشی از سهلانگاری انسانی است؛ از آتش زدن بقایای مزارع کشاورزی گرفته تا بیاحتیاطی گردشگران، دامداران و رهگذران. در بسیاری از موارد، یک جرقه کوچک به دلیل نبود واکنش سریع، به حریقی چند صد هکتاری تبدیل میشود.
*نکته مهمتر، فاصله میان وقوع حریق و آغاز عملیات اطفاست. جغرافیای کوهستانی کرمانشاه، گستردگی مناطق حفاظتشده، کمبود تجهیزات تخصصی اطفای حریق، محدودیت دسترسی به برخی مناطق سختگذر و کمبود نیروهای آموزشدیده باعث میشود زمان طلایی مهار آتش در بسیاری از موارد از دست برود.
در این میان نباید نقش محیطبانان و نیروهای مردمی را نادیده گرفت. هر ساله دهها محیطبان، فعال محیط زیست و نیروهای داوطلب با کمترین امکانات در خط مقدم مقابله با آتش قرار میگیرند؛ اما سؤال اینجاست که آیا همچنان باید مدیریت حریق در استان بر دوش نیروهای داوطلب و تجهیزات ابتدایی باشد؟
آمار اعلامشده در کارگاه ملی مدیریت حریق، یک هشدار روشن برای کرمانشاه است. اگر امروز برای پیشگیری، آموزش عمومی، تجهیز یگانهای حفاظت، استقرار سامانههای پایش و هشدار سریع و ایجاد پایگاههای تخصصی اطفای حریق در مناطق بحرانی برنامهریزی نشود، این رکورد تلخ در سالهای آینده نیز تکرار خواهد شد.
کرمانشاه استانی با ارزشمندترین زیستگاههای طبیعی زاگرس است؛ از بیستون و بوزین و مرخیل گرفته تا مناطق حفاظتشده غرب استان. از دست رفتن هر هکتار از این عرصهها فقط سوختن چند بوته و درخت نیست؛ نابودی بخشی از سرمایه طبیعی، تنوع زیستی، منابع آب و آینده محیط زیست استان است.
اکنون که کرمانشاه ناخواسته در صدر جدول خسارتهای ناشی از حریق قرار گرفته، زمان آن رسیده که این موضوع از یک دغدغه فصلی به یک اولویت مدیریتی در سطح استان تبدیل شود. پرسش اصلی دیگر این نیست که چرا کرمانشاه رکورددار حریق شده است؛ پرسش این است که برای شکستن این رکورد تلخ چه برنامهای وجود دارد؟
دیدگاه